Het Nationaal Holocaustmuseum is het eerste en enige museum dat de geschiedenis van de Jodenvervolging in heel Nederland vertelt. Vóór de Tweede Wereldoorlog leefden Joden en niet-Joden hier met, naast en langs elkaar, met dezelfde rechten. Tijdens de bezetting in de oorlog vermoordden de nazi’s in Europa ongeveer zes miljoen Joden. Dit kennen we als de Holocaust of Sjoa. In Nederland werd driekwart van de Joodse bevolking vermoord. Het Nationaal Holocaustmuseum presenteert deze geschiedenis zonder terughoudendheid en geeft de slachtoffers een gezicht. Daarnaast behandelt het museum het dagelijks leven van Joden zowel voor de Tweede Wereldoorlog als na de bevrijding. Ook de omgang met de Holocaust in onze herinneringscultuur komt aan bod.
Het museum, in maart 2024 geopend in de voormalige Hervormde Kweekschool aan de Amsterdamse Plantage Middenlaan, zet bezoekers aan tot nadenken over menselijk handelen. Persoonlijke verhalen vertellen een geschiedenis van mensen. Wat mensen andere mensen aandeden, maar ook hoe blijvend beschadigde mensen het leven na de oorlog weer oppakten. Als een mens dat kan in die omstandigheden, zit dat dan ook in ons? Wat kunnen wij daarvan leren?
Centraal in deze tentoonstelling staan Joden uit bezet Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De nazi’s vervolgden en vermoordden hen op grote schaal. In heel Europa werden ongeveer zes miljoen Joden omgebracht en hun gemeenschappen en cultuur systematisch verwoest. Deze gebeurtenissen staan bekend als de Holocaust, of Sjoa – het Hebreeuwse woord voor catastrofe. De nazi’s vervolgden en vermoordden ook andere groepen, zoals Jehova’s getuigen, verzetsstrijders, Roma en Sinti en homoseksuelen.
Daarvoor was een reeks bewuste keuzes van mensen nodig, vaak gevoed door een intense Jodenhaat. De oorlog vormde een dekmantel om Joden te kunnen discrimineren, isoleren, beroven, verarmen, uitbuiten, deporteren en uiteindelijk vermoorden. De tentoonstelling laat zien welke maatregelen en mensen hierbij een rol speelden. Persoonlijke verhalen en ervaringen tonen de gevolgen voor de levens van individuele vervolgden.